BBOM Derneğinin önerdiği model, demokrasinin tüm unsurları ile okulun tüm bileşenlerince (öğretmen, aile, çevre vb.) içselleştirilmesine olanak sağlayacak bir yönetim yapısı uygulanmaktadır. Okulun tüm bileşenlerinin kendi alanı, kendi yaşamı ile ilgili doğrudan ya da dolaylı kararlara katılmaları ve eşit söz hakkına sahip olmaları ilkesel olarak kabul edilirken, çocukların bu katılımı bir hak olarak algılamalarını ve bu hakkı kullanmalarını sağlayacak sürdürülebilir mekanizmalar oluşturulmuştur.

BBOM okulunun bileşenlerinin ilkesel olarak hem meclis ve kurullar aracılığıyla karar alma sürecine katılma hakları vardır hem de bu kararların icrası aşamasında beslenme, temizlik, idari işler, vb. gibi tüm alanlarda istekleri, yatkınlıkları, tercihleri doğrultusunda sorumluluk sahibidirler. BBOM okullarında haklarla sorumluluklar ele ele gider.

BBOM okulunun demokratik katılım prensibinin dayandığı özerklik düşüncesi salt bir kendini gerçekleştirme düşüncesi üzerinden değil, gerek insan gerek doğa ilişkilerinde dayanışma ve paylaşım içermekte; çocukların sorumluluk, diğerkâmlık gibi değerlere dayanan özerk bireyler olarak deneyim kazanmaları hedeflenmektedir.

 

BBOM modeli, yönetim ekseninde çocukların, ebeveynlerin, okul çalışanlarının (öğretmenler ve idari dahil tüm personel) ve çevrenin bir arada fikir ürettiği, çözüm önerileri yarattığı, iletişimi temel alan demokratik bir yapıyı öncelikli ilke olarak kabul eder. BBOM Derneğinin ilke ve değerlerinin doğal bir sonucu olarak BBOM Okullarının kuruluş süreçlerini de kapsayan BBOM Modeli demokratik yönetim yapısı;

  • Doğrudan katılıma,
  • Çok yönlü, empati ve anlamaya dayalı iletişime,
  • Şeffaflığa,
  • Uzlaşmaya dayalıdır.

Okul bileşenleri arasında dinamik bir ilişki kurulmasını mümkün kılan bu yönetim yapısı, okulun içerisinde bir değerler sisteminin oluşturulmasını sağlar ve bu değerlerin okul yaşamı ile iç içe geçirilmesine de olanak verir. Böylelikle çocuklar demokratik değerleri yaşayarak içselleştirirler.

Okulun tüm bileşenlerinin kendi sorumluluk ve yaşam alanı ile ilgili doğrudan ya da dolaylı kararlara katılmaları ve söz hakkına sahip olmaları ilkesel olarak kabul edilirken, çocukların bu katılımı bir hak olarak algılamalarını ve düzenli katılımlarını sağlayacak sürdürülebilir mekanizmalar hayata geçirilmektedir.

BBOM Okullarında okul mevcudu, demokratik yönetim yapısını ve ilkesel değerlerin hayata geçirilmesini mümkün kılacak düzeyde tutulmaktadır. Bu açıdan bakıldığında dünyadaki farklı deneyimlerden çıkan optimum okul nüfusu 200 kişi civarındadır.

BBOM OKULLARINDA DEMOKRATİK KATILIM VE YÖNETİM KURULLARI

Çocukların yönetime katılımı

BBOM Modelinin demokratik yönetim yapısının merkezinde, okulun tüm bileşenlerinin eş zamanlı olarak ve doğrudan katılım sağlayabileceği ana karar alma yeri olan Okul Meclisi yer almaktadır.

Okul meclisi haftada iki saat düzenli olarak toplanır. Okul bileşenlerinden herhangi biri tarafından gerekli görüldüğünde de olağanüstü toplanır. Okul Meclisi’nin kararları okulun yönetimi için belirleyicidir.  Mecliste her katılımcının eşit söz hakkı, oylama gerektiren durumlarda ise eşit oy hakkı vardır.

Okul meclisinin işlerliğini sağlamak, demokratik yönetim yapısını okulun tüm yaşamına yaymak ve çocukların demokratik teamülleri içselleştirmelerini sağlamak amacıyla ara ve destekleyici mekanizma olarak sınıf toplantıları yapılmaktadır. Bu amaçla BBOM Okulları Demokratik yönetim yapısının bir unsuru olarak, güne başlarken ve/ya gün sonunda çocukların bireyselleştirilmiş eğitim programı doğrultusunda eğitimlerini tasarladıkları, değerlendirme yöntemlerinin uygulandığı, gündelik gereklilikler doğrultusunda karar alma süreçlerine dahil olmayı öğrendikleri gün başı ve sonu gerçekleştirilmektedir.

BBOM Okullarında hiçbir kurul, grup sadece yetişkinlerden oluşmaz ve çocukların katılımı bir hak olarak algılamaları ve doğrudan katılımları sağlanır. Karar alma hakkına sahip çocuklar beslenme, temizlik, idari işler gibi tüm alanlarda alınan kararların uygulanmasından da belli ölçüde sorumludurlar. Bu sorumluluklar, öğrenme sürecinin bir parçası olduğundan hem BBOM Okulları’nın temel değerlerinden biridir hem de okulun bileşenleri arasındaki dinamik ilişkinin her aşamada hayata geçirilmesine tekabül eder. Böylelikle, çocukların mevcut hakları dolayısıyla sınırsızca her şeyi yapabilme gücünü, hakkını haiz, bencil bireyler olmalarındansa dayanışma, sorumluluk, diğerkâmlık gibi değerlere dayanan özerk bireyler olarak deneyim kazanmaları hedeflenmektedir.

BBOM modeli karar alma süreçlerinde şeffaflığı esas alır. Şeffaflığı sağlamak amacıyla tüm grupların, kurulların toplantı gündemleri, kararları ve uygulamaları okulun tüm bileşenlerinin erişebileceği şekilde duyurulur ve böylelikle çocukların sürece her koşulda dâhil edilmeleri sağlanır.

 

BBOM modeli, yönetim ekseninde çocukların, ailelerin, okul çalışanlarının (öğretmenler ve idari dahil tüm personel) ve çevrenin bir arada fikir ürettiği, çözüm önerileri yarattığı, iletişimi temel alan demokratik bir yapıyı öncelikli ilke olarak kabul eder. Eğitim alanında ekonomik, sosyal ve kültürel olarak eşitlikçi ve özgürlükçü bir ortam oluşturmak için -karar alanları belirlenmiş bir yapıda- çocukların, aileler, eğitmenler ve çalışanlarla birlikte planlama, karar alma ve uygulama süreçlerine katılmalarını sağlayan çoğulcu ve dayanışmacı bir okul kültürünün yaratılması amacını güder. BBOM modelinin genel yönetim şeması bu çerçevede oluşturulmuştur. Şema BBOM Derneği, Eğitim Kooperatifleri, BBOM Okul Meclisleri ve ailelerin ilişkilerini, hak-sorumluluk ve çalışma alanlarını tanımlamaktadır.

 

demokratik-yonetim-semasiBaşka Bir Okul Mümkün Derneği: BBOM okullarında eğitim anlayışı, mimari, kapasite, burs oranı, beslenme programı gibi temel alanlarda ilke belirleyici, izleyici, denetleyici ve öğretmen eğitimi gibi alanlarda hizmet sağlayıcı konumundadır.

BBOM Modelinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılmasından sorumludur. Bu açıdan:

  • BBOM Derneği, okullar arasındaki iletişim ve iş birliğinin takipçisidir.
  • BBOM ilkeleri doğrultusunda işleyişte tamamen özerk olan BBOM Okulları, diğer STK’lar, Kamu kurumları ile iş birliklerinden BBOM Derneğini haberdar ederler. Dernek böylelikle BBOM Okullarındaki gelişmelerin, iş birliklerinin paylaşılması amacıyla bilgi ve deneyim koordinasyonu sağlar.
  • BBOM Derneği yurt dışındaki diğer alternatif, demokratik okullarla iletişimden sorumludur. Ağlar elverdikçe yurt içi ve yurt dışı öğrenci/öğretmen değişimi gibi konularda da hizmet sağlar.

BBOM Eğitim Kooperatifi: BBOM Eğitim Kooperatifleri, BBOM Okullarının kurulum ve işletme aşamalarında resmi tüzel kişiliğidir. Okulların finansal yapısının takipçisi, yürütücüsü olan “iktisadi işletme”sidir. BBOM Yönetim yapısı içerisinde işlevi kurulum aşamasında kumbara, işletme aşamasında bütçe yöneticisi niteliğindedir. BBOM Derneği ile imzaladığı protokolün gerekleri uyarınca davranmakla yükümlüdür.

Kooperatif ortakları, çocukları BBOM Okullarında okuyan/okuyacak ailelerden oluşur. Kooperatif ortaklığı ikinci aile olarak BBOM Okulunda çocuk okutmak isteyen ya da çocuklarını BBOM Okullarına göndermeyecek olsa da aidatları ödeyerek katkı sağlamak isteyenler için de açıktır. Mevcut üyeler destek olmak amacıyla hisse oranında aidat ödeyip birden fazla kooperatif payı alabilirler. Ayrıca kooperatife ortak olmadan da doğrudan bağış yoluyla destek olmanın yolu açıktır.

Eğitim Kooperatiflerine ortak olmak aynı zamanda BBOM Okullarına ön kayıt işlevi görmektedir. Mevcut kooperatif ortakları kayıtlarda öncelik sahibi olacak, mevcut üyeler okul kontenjanının altında kaldığı müddetçe kooperatife yeni ortak kabul edilir.

BBOM Eğitim Kooperatifleri iç işleyişi, 1063 sayılı Kooperatif Yasası ile BBOM Kooperatifleri Ana Sözleşmesi doğrultusunda düzenlenir. Temel kararlar genel kurulda her ortağın pay adedinden bağımsız tek oy hakkına sahip olduğu, eşit ve demokratik bir yapıda kolektif olarak, tüm üyelerin katılımı ile alınır. Genel kurulla birlikte kooperatifin Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu gibi iç organları vardır. Üyeleri kooperatif ortaklarından seçilir. Bunun yanı sıra finansal sürdürülebilirlik ve denetim açısından profesyonel çalışanlara ve danışmanlara sahiptir.

Yıllar içerisinde kooperatife ortak olan her aile mevcut ortakların ödediği miktarda ortaklık payı ve aidat ödemekle yükümlüdür. İlk aşamada BBOM Okullarının kurulum maliyetlerini karşılamak için kullanılacak ortaklık payları ve aidatları, yeni ortakların katılımı ile arttıkça; oluşan artı değer, kooperatifin fonları aracılığıyla ikinci ve üçüncü kademe okulların açılışı; okullardaki burs oranının arttırılması gibi amaçlar için kullanılacaktır. Kooperatif ortaklarına hiçbir koşulda kâr dağıtılmayacaktır.

Her bir kooperatif ile Dernek arasında, açılacak okulların BBOM ilkelerini kabul ettiklerine, ilkelerin aksi uygulamalar söz konusu olduğunda tazminat ödeyeceklerine ve kamuoyuna bildirileceklerine dair hükümler içeren bir protokol imzalanmaktadır. Bu protokol ayrıca Derneğin ilke belirleyici, izleyici, denetleyici, hizmet sağlayıcı işlevi dolayısıyla kooperatiflerin derneğin finansal sürdürülebilirliğini sağlamak adına yapacağı katkıyı da belirlemektedir.

Okul Meclisi: Okul Meclisi BBOM Okullarının yönetim yapısında temel unsurdur. Temel bileşenleri çocuklar ve okul çalışanlarıdır. BBOM Derneği ve Eğitim Kooperatifi Okul Meclisine temsili olarak katılırlar. Okul yaşamına dair her konuda karar mercii okul meclisidir.  İşleyişi BBOM Derneğince hazırlanan Okul Meclisi Yönergesi ışığında, çocukların kararları ve iradesi doğrultusunda düzenlenir.

Okul Yürütme Kurulu: Kooperatif Müdürü, Akademik Müdür, ÇAÇÖ öğrenci temsilcileri, ÇAÇÖ öğretmen temsilcisi/temsilcileri, Çalışan/hizmetli Temsilcisi, Kooperatif Yönetim Kurulu temsilcisi, Dernek Temsilcisi, Veli Temsilcisinden oluşan kuruldur. Kurulun görevi, üye seçim yöntemleri ve çalışma mekanizmaları BBOM Derneğince hazırlanan Okul Meclisi Yönergesinde belirtilmiştir.

Aile Meclisi: Aileler ile en geç iki aylık aralıklarla rutin toplantılar yapılır. Bu toplantılar topluluk ve dayanışma ruhunu geliştirmek amacıyla farklı konseptlerde organize edilebilir. Ayrıca her okul yılının başında o yılın planlamasına dair özel bir toplantı yapılır.

Bu toplantılar üzerinden ailelerin okulun bir parçası haline gelmeleri hedeflenir. Ailelerin katılımının okul meclisi yerine böyle bir mekanizma ile sağlanmasının gerekçeleri gündelik yaşam pratikleri dolayısıyla meclise ancak az sayıda ailenin katılabilecek olması, ailelerin meclis işleyişi ve çocukların demokratik katılımının önünde baskın ve/ya engelleyici işlev görme ihtimaline karşı çocukların korunması, dünyadaki demokratik okulların bu yönde bir ortak eğilimlerinin olmasıdır.

Aileler aynı zamanda BBOM Derneği ve Eğitim Kooperatiflerinin demokratik mekanizmalarında yer alabilirler.

Çatışma ve Sorun Çözümü Kurulu (ÇAÇÖ): Çocuklar arasında veya çocuklarla çalışanlar arasında çıkan çatışma ve sorunlar durumunda toplanan öğretmen temsilcisi/temsilcileri, öğrenci temsilcileri, çatışmanın tarafları ve çatışmanın şahitlerinin katıldığı kuruldur. Kurulun görevi, üye seçim yöntemleri ve çalışma mekanizmaları BBOM Derneğince hazırlanan Çatışma ve Sorun Çözümü Yönergesinde belirtilmiştir.