Ekoloji bitkilerin, hayvanların ve insanların birbirleriyle ve yaşadıkları çevreyle ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır.

Ekoloji; ekosistemleri, yani doğal yaşam alanlarını ve bu alanlarda yaşayan türlerin bir arada nasıl yaşadıklarını anlamamıza yarar.

İçinde yaşamakta olduğumuz çevre sadece doğadan oluşmuyor. Çevre; şehirler, yollar gibi insan tarafından yapılan her şeyi kapsıyor. Bu durum insanın doğanın merkezinde olduğu izlenimini yaratabilir, ama aslında insan doğanın sadece bir parçası.

Yaşadığımız çağda yarattığımız tahribatı geri çevirmek ve dünyayı yeniden yaşanabilir bir yer haline getirmek için artık sadece korumak yeterli değil. Korumanın yanında bir de onarım süreci gerekiyor.

Bu anlamda BBOM modeli ve okulu, ekolojik felsefeyi merkeze alarak eğitim sürecinde farklı bir örnek sunmayı hedefliyor. BBOM okulunda müfredatın ele alınmasında temel yaklaşımlardan biri “ekoloji” konusunun müfredatla iç içe olması, ekolojik bilinçlendirme ve farkındalık yaratmak.

Tüketim yerine yeterli kullanım alışkanlıklarının geliştirilmesi, doğa içindeki tüm canlıların, doğal varlıklara eşit bir şekilde ulaşmaya hakkı olduğuna dair bilinç oluşturmak eğitimin öncelikli amaçlarından biridir. Bu bağlamda enerjinin ve doğal varlıkların doğru kullanımı, tüketimin asgari düzeye indirilmesi ve sürdürülebilir yaşam modellerine ilişkin ilkeler tüm okul yaşamı içinde var olmaya çalışır.

Okulun sistemine tümüyle nüfuz etmiş ekoloji anlayışı… 

BBOM modeli, dünyanın ekolojik dengesinin bozulup ciddi bir çevresel ve toplumsal krizin eşiğinde olduğumuz düşüncesiyle eğitim felsefesini ekoloji merkezli kurgulamaktadır. Ekolojik krizin gerçek anlamda aşılabilmesi için gerekli olan, insan-doğa ilişkisini yeni baştan kurgulayan ve ekolojik bakış açısını merkeze alan yeni bir değerler sistemidir. Umut edilen, BBOM okullarının ekoloji anlamında yeni bir toplumsal dönüşüm için gerekli olan model eğitim kurumunu oluşturmasıdır. Bu amaçla BBOM modelinin ekoloji felsefesi,

  • Doğayı ve onun bileşenlerini, insanlığın hizmetine sunulmuş “kaynaklar” olarak görmekten ziyade bütün bu bileşenleri, birbirinin olmazsa olmaz ön koşulu olarak görür ve birer “varlık” olarak değerlendirir.
  • Doğayı oluşturan çeşitliliği; birlikte var olmanın, bu birliktelikte iş birliği yapmanın eşi benzeri olmayan bir denge yaratmanın göstergesi olarak algılar.
  • Doğanın barındırdığı biyolojik çeşitlilik gerçekliğini, öğrenme sürecinde en iyi araç olarak görür.

EĞİTİMDE EKOLOJİ

Çocuklarımıza kirlenmemiş bir dünya bırakmanın tek yolu onlara dünyayı kirletmemeyi öğretmektir.

BBOM modeli ve okulları, ekolojik felsefeyi merkeze alarak eğitim sürecinde farklı bir örnek sunmayı hedeflemektedir. BBOM Okulları’nda müfredatın ele alınmasında en temel yaklaşım “ekoloji” konusunun müfredatla içselleştirilmesi ve BBOM Okulları’nın eğitim programının temel hedeflerinden birisinin ekolojik bilinçlendirme ve farkındalık yaratmak olmasıdır. Bu çerçevede;

  • Tüm eğitim programı ekoloji perspektifinden taranarak içerikteki olumsuz örnekler (havuz problemleri gibi) olumlu örneklere (yağmur suyunun toplanması gibi) dönüştürülür.
  • Eğitim materyallerinin seçiminde kullanılmak üzere ekolojik seçim kriterleri belirlenir ve bu kriterlere uygun materyaller kullanılır.
  • Gündelik yaşama ilişkin ekolojik çözümler, teorik olarak anlatılacağı gibi, projeler ve atölye çalışmalarıyla uygulamaya da yer verilerek bu çözümlerin içselleştirilmesi hedeflenir.
  • Bu amaçla “doğal hayat ve ekoloji atölyeleri” gibi doğal döngüleri anlamaya yönelik, “geri dönüşüm ve tamir atölyeleri” gibi tüketimi azaltmaya yönelik, “gıda ve oyun araçları atölyeleri” gibi kendi kendine yeterli üretim ilkesini öğretmeye yönelik çalışmalar düzenlenir.
  • Enerji, su ve gıda gibi doğal varlıkların doğru kullanımı, tüketimin asgari düzeye düşürülmesi ve sürdürülebilir yaşam modellerine ilişkin ilkeler okul yaşamının tüm aşamalarında vurgulanır.
  • Eğitim materyallerinin okul kütüphanesinde her çocuğa yetecek miktarda temin edilmesi suretiyle daha sonra gelen çocuklar tarafından da kullanması sağlanacaktır. Benzer bir şekilde okul içinde kurulacak mekanizmalarla çocuklar için giyecek, oyun araçları, kitap gibi eşyaların ihtiyaca göre paylaşılması ve takas edilmesi sağlanır.
  • BBOM aynı zamanda yakın çevresinde benzer bir bilinçlenmenin oluşması için yörede yaşayan insanlara da yönelik benzer ekoloji programları hazırlamayı ve sorumluluk projeleri düzenlemeyi hedefler.
  • Okulda öğretmenlerden, çocuklardan ve ebeveynlerden oluşan bir ekoloji/çevre komisyonu kurularak çevresel etki izleme/denetleme mekanizması oluşturulur.
  • Okulda kullanılan temizlik malzemelerinin doğal döngülere zarar vermeyen maddeler içermesi ve kullanılan kimyasalları azaltmak için planlama yapılması hedeflenir.

Beslenmeden barınmaya doğal sürdürülebilirlik…

BBOM okulu binası ekolojik değerleri gözeten sürdürülebilir bir bakış açısıyla tasarlanıp inşa edilecektir. Bu çerçevede;

  • Binanın bulunduğu coğrafi konum ve çevresel faktörlerin ( iklim, hakim rüzgar, yönlenme vb. ) irdelenmesinden başlayarak; plan kurgusundan mekan özelliklerine, yapı fiziğinden kullanılacak malzemelere kadar çevreyle bütünleşik bir tasarım olarak ele alınır.
  • Kullanılacak yapı malzemeleri insan sağlığı ve çevreye en az zararı olan; geri dönüşümlü, geri dönüştürülebilir ve doğada kısa zamanda yok olabilecek malzemelerden özenle seçilir.
  • Bina kullanımı için gerekli olan enerji, çevreyle bütünleşik tasarımın enerji verimliliği esasıyla mümkün olduğunca doğal kaynakların (güneş, su, toprak, rüzgar) kullanımıyla sağlanır. Enerjinin etkin ve verimli kullanımını sağlayan elektrik ve mekanik sistemler (pasif iklimlendirme, güneş kolektörleri, rüzgar türbinleri, toprak kaynaklı ısı pompası, ısı geri kazanımı vb. ) optimum kullanım aralıkları araştırılarak eldeki kaynaklar hibrit olarak kullanılır.
  • Bina çeperi (kabuğu) yalıtımı yapılarak iç ve dış mekanlar arası ısı kayıpları en aza indirilecek, ısı tutucu özelliklerde detaylar üretilir.
  • Okulun içinde bulunduğu arazi ve çevre olanaklarıyla etkin bir su yönetimi planlanarak, yağmur suyu depolanması, bina atık suyunun geri dönüştürülerek sulamada kullanılması gibi sistemler düşünülür.
  • Binanın yapı fiziği, mekanik ve elektrik sistemleri; kolay işletilebilir, işletme giderlerini ve bakım masraflarını minimize eden, enerji geri kazanımına ve yönetimine yönelik pasif ve aktif sistemleri dengeli olarak kullanan ve diğer yapı sistemleri ile bütünleşik bir hibrit sistem olarak ele alınır.
  • Okul hayatında ve eğitimde kullanılacak tüm materyaller, mobilyalar, yine aynı anlayışta; doğaya saygılı, çocuk sağlığını ve güvenliğini esas alan farklı ergonomilere uygun seçilir.
  • Okulda, atık maddeler olabildiğince geri kazanıma yönelik depolanarak kullanılırken kâğıt, cam ve diğer atıklar da ayrı çöp toplama ünitelerinde toplanır.
  • Ayrıca, okul yerleşkesinin imkân tanıdığı ölçüde permakültürel ilkeler ışığında bir gıda ormanı oluşturulması da hedeflenmektedir. Bu gıda ormanı bulunduğu yörenin şartlarına uygun çeşitli meyve ağaçlarından ve diğer yenilebilir bitkilerden oluşur.
  • Çocuklar ve okul çalışanları mümkün olduğu ölçüde okula yakın çevrelerde yaşamalıdırlar ve bu bağlamda okul “yerel” olmalıdır. Bu anlayışın okula ulaşım konusunda daha az karbon emisyonunun sağlanması dışında başka birçok sosyal faydası bulunmaktadır. Örneğin yakın çevreden çocuk kabul edilmesi, okulun o bölge/çevre tarafından sahiplenilmesini sağlayacaktır. Yakın çevreyle olan bu ilişki, nitelikli eğitime erişim imkânı olmayan bölge çocuklarının da katılımını arttıracaktır.

BBOM Mimari İlkeleri

Okuldaki beslenme programı,

  • Tarımsal ürünlerin mevsimsel döngüsüne uygun olarak düzenlenmesiyle hem sağlıklı beslenmeyi sağlamak, hem de çocukların doğanın doğal döngülerini öğrenmeleri amaçlanır.
  • Hem üretimi yüksek enerji tüketen hem de insan sağlığına zararlı olan her türlü endüstriyel gıda maddesinden mümkün olduğunca uzak durulur. Bu ve benzeri yollarla çocukların obezite, diyabet, alerji gibi çoğu endüstriyel gıdalardan kaynaklanan hastalıklarla mücadele ve korunma konusunda bilinçlenmeleri sağlanır.
  • Beslenmede kullanılan besinlerin mümkün olan en yakın yöre menşeli olması ve doğal tarım tekniklerine uygun olarak üretilmiş olması öncelikli olarak gözetilir. Bu yolla, yüksek karbon emisyonları ile uzak yörelerden ve farklı iklim kuşaklarından gelen besinler mümkün olduğu ölçüde daha az tüketilmelidir.
  • Organik beslenme atıkları (yemek artıkları) kompost (organik gübre) yapımı için kullanılarak elde edilen bu gübre okulun bahçesinde kullanılır.

BBOM Okulları Beslenme Yaklaşımı