Röportaj: BBOM İlkokulu Mezunu Çocukların Adaptasyon Süreci ve Meraklı Kedi Örneği

Meraklı Kedi Mezun Ebeveyni Gonca Fide ile BBOM Antalya Röportajı

Başka Bir Okul Mümkün (BBOM) Eğitim Kooperatifleri olarak ilkokulu kurma aşamasında olan alternatif eğitim oluşumlarına sıkça sorulan sorulardan bir tanesi de: Çocuklar bir BBOM okulundan mezun olduktan sonra ortaokula nasıl adapte olacaklar? Biz de BBOM Antalya ekibi olarak, bu soruya en uygun yanıtı birincil ağızdan almak, yeni mezun bir BBOM ebeveynine danışarak aldığımız yanıtları herkesle paylaşmak istedik. BBOM Ankara – Meraklı Kedi İlkokulu’nun ilk mezunları bu yıl ortaokula başladı. Ankara BBOM Eğitim Kooperatifi Kurucu Ortağı Gonca Fide ile bu konuyla ilgili deneyimlerini içeren röportajımızı heyecanla sunuyoruz. BBOM dayanışmasına ve bizlere sunduğu değerli katkıdan dolayı sevgili Gonca Fide’ye teşekkürlerimizi sunuyoruz.

BBOM Antalya: Çocuğu mezun olmuş biri olarak “çocuğumuz bu okuldan mezun olunca klasik sisteme girdiğinde bocalamayacak mı?” sorusuna ne yanıt veriyorsunuz?

Gonca Fide: Öncelikle şunu belirtmek isterim tüm sorulara verdiğim cevaplar bireysel görüşlerimdir. Tüm mezunları temsil etmiyor. Beni tanımayanlar için BBOM Ankara Kooperatifinin kuruluş 2014-2016 yıllarında Genel Koordinatörlük ve Yönetim Kurulu (YK) Başkanlığı yaptım. Bol toplantılı, heyecanlı, zorluklarla ve süprizlerle dolu geçen yılların sonunda kızım geçen yıl BBOM Meraklı Kedinin ilk mezunlarından oldu. Çok gururlu ve mutluyum 🙂

Meraklı Kedi’nin kuruluş yıllarından bu yana en sık duyduğum soru bu 🙂 6 yıl önce gönülden inandığım şekilde cevap veriyordum. Şimdi kızım mezun oldu aynı gönülden inancı taşımaya devam ediyorum.

İlkokul çağında 6 yaşından 10 yaşına kadar çocuk oyun oynayarak, merak duygusunun desteklendiği öğrenme şekilleriyle karşılaşıp kendisinin ne şekilde bir öğrenme stiline sahip olduğunu bilse, bir hedef koyup kendine o hedefe ulaşmak için hangi kaynaklara ihtiyaç duyduğunu araştırsa, iç kaynaklarını farketmeyi bilerek büyüse hayatta hangi zorlukla karşılaşırsa karşılaşsın işin içinden bir şekilde çıkmayı bilir, ben buna inanıyorum. Sorunun bir tane çözümünün onlarca seçenekten oluştuğunu bilmesi onu çok güçlü kılar diye düşünüyorum. Kızım böyle yetişti demek için çok erken. Bunu özellikle belirtmek isterim. Nasıl yetiştiğini zaman gösterecek.

Küçük yaşta çocukları akademik bilgilere, testlere maruz bırakmanın onların gelişimleri için gerekli olmadığını düşünüyorum. Bunun yerine neyi neden yaptığını bilmesi, bu yaptığının kendisine uyup uymamasına bakması da çok önemli. Soruna çözüm ararken kendisinin ve sorunla ilişkili herkesin hayrına olabilecek yolları düşünmeyi öğrenmek çok daha kıymetli.

Bocalamayacak mı sorusuna yanıtım şu; her insan alışık olmadığı bir yere gittiğinde bir bocalar diye düşünüyorum. Benim kızım da bocaladı. Bunun yanında okulunu kendi seçtiği için kızım kendi seçiminin arkasında durmak istedi. Birlikte adaptasyonun bir süreç olduğunu konuştuk. Meraklı Kedi arkadaşlarının okulda olması da bu süreci destekledi. Bir süre okulu izlemesini rica ettik. Memnun olduğu ve olmadığı konuları değerlendirdik. Değerlendirmeye devam ediyoruz. Çok memnun kalmazsa okulu değiştirme opsiyonunun olduğunu biliyor. Ben de kızımı izlemeye devam ediyorum. Şu gün itibariyle okulun ders programı yüklü gelse de okula devam etmek istiyor. Bazı yönlerini çok seviyor.

Biliyorsunuz BBOM okullarında kantin bulunmuyor. Güvenilir üreticilerden alınan malzemelerle mutfakta yemekler pişiyor. Endüstriyel gıdanın zararlarıyla ilgili Meraklı Kedi’de önemli kazanımlar elde etmişlerdi. Ortaokula başladıkları ilk ay kızım Meraklı Kedi’den iki arkadaşıyla birlikte evde pişirilmiş sağlıklı atışıtırmalıklar pişirip satarak sokak hayvanlarına yem almak istediler ve bunu yaptılar. Bu duyarlılığı ortaokulda görmek beni çok mutlu etti.

BBOM Antalya:  Çocuğunuz mezun olunca yeni okula başlama süreci nasıl oldu? Hangi handikaplarla karşılaştınız? Nasıl aştınız? Mezuniyet öncesi ve sonrası süreçte çocuğunuzun ve sizin yaklaşımlarınız hakkında bilgi verir misiniz?

Gonca Fide: Okul PDR’si (Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik uzmanı) ile iletişimde oldum. Kızımla değerlendirmeler yaptık. Çok tepkili olduğu konularda düzelme olacak mı izlemek için süre verdik. Onu yargılamadan sadece dinledim. İhtiyacını anlamaya çalıştım. O da yeni arkadaşlar edinip okula daha dahil hissettikçe rahatladı.

BBOM Antalya: Gözlemlerinize göre BBOM okulu mezunu bir çocuğun yeni sistemde bilişsel, duygusal, sosyal ve fiziksel becerileri, diğer çocuklardan ayırt edilir derecede farklı mı? Sizler veya yeni öğretmenleri, özellikle hangi noktalarda daha fazla fark görüyorsunuz?

Gonca Fide: Bu soruyu yanıtlamak için henüz çok erken. Bununla ilgili bilimsel araştırmalar yürütülmeli. Ancak o bulgulara göre cevap verilebilir.

BBOM Antalya: Ortaokul seçimi nasıl oldu? Seçerken nelere dikkat edildi? Hangi tür okullar seçildi? (Özel okul/Devlet okulu)

Gonca Fide: Meraklı Kedi 4. Sınıf ebeveynleri olarak bir araya gelip bir ortaokuldan ne beklediğimizi kendi aramızda tartıştık, fikirlerimizi paylaştık. Ebeveynler olarak Meraklı Kedi kazanımlarını destekleyecek bir ortaokul bulmak istedik. Çocuk katılımını önemsediğimiz için iki aday okulla görüşmeyi çocuklarımızla birlikte yaptık. Çocuklar kendi içlerine sinen okulu bize söylediler. Dokuz çocuktan altısı aynı özel okulda, ikisi farklı bir özel okulda, biri de devlet okulunda. Çocukların ortaokullarını kendi kararları doğrultusunda seçebilmelerinin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Bunu yapabilmelerinin sebebi bence Meraklı Kedi’de kendilerini ifade etmelerine alan açılmış olması. Fikirlerini rahatça yetişkinlerle paylaşabiliyorlar.

BBOM Antalya: Çocuğunuz hiç BBOM okuluna gitmemiş olsaydı sizce ne değişirdi?

Gonca Fide:  Ben bu opsiyonu düşünmek bile istemedim. Bu yüzden BBOM Ankara kooperatifini kurma macerasına atıldım. Devlet okulunun norm kadrosuyla güveneceğim öğretmenin başka bir okula atanması riskini almak istemedim. Bunun yanında BBOM dışında hangi okula giderse gitsin öğretmenleri bireysel olarak alternatif uygulamalar yapmaya çalışsa da okul sistemi, okul atmosferi tarafından desteklenmediği sürece etkisinin kısıtlı olacağını düşündüm.

Gitmiş olsaydı, klasik sınıf düzeniyle karşılaşıp, otorite kurmaya çalışan, dediklerini yaptırabilmek için ödül-ceza ile ilerleyen yetişkinlerle karşılaşma olasılığı olacağından “okul travma”sını altı yaşında yaşayıp “yaratıcılık içgüdüsünü” unutacaktı diye düşünüyorum. Kendini ifade etme şekli bu kadar güçlü olur muydu emin değilim. Ekolojik değerleri bu yaşta bilmeyecekti bu kesin. Çevreye duyarlı bir çocuk ve atıştrmalıkların zararlı olduğunu biliyor. Bu kadar sorgulayan ve kendi haklarının farkında olmazdı diye düşünüyorum.

BBOM Antalya: BBOM okuluna giden ve sonrasında geleneksel okulla devam eden çocuk ile baştan beri geleneksel sistemde okuyan bir çocuğu kıyaslarsanız, artıları ve eksileri neler olurdu?

Gonca Fide: Bu soruya cevap verebilmek için henüz erken diye düşünüyorum. ODTÜ Eğitim Fakültesi bu yıl Meraklı Kedi mezunlarının adaptasyonunu takip ediyor. Yılın başında, ara tatilde ve sonunda olmak üzere 3 görüşme yapacaklar diye biliyorum. Yılın başındaki ebeveyn ve çocuklarla odak grup çalışması yapıldı. Ebeveynler olarak o görüşmede çocukların iki ayda adapte olduklarını düşündüğümüzü ilettik. Tahminimizden daha olgun davrandıklarını da aktardık. Zorluklara isyan ettikleri olsa da baş etme güdüleri de mevcut. ODTÜ ekibi Meraklı Kedi ilkokulunu gözlemlediklerinde öğrencilerin kendilerine olan özgüveni ve ifade etme seviyelerinin oldukça iyi geliştiğini, farkındalık düzeylerinin gelişmiş olmasının verdiği avantajı hayatları boyunca yaşayacaklarını ifade etti. Bir yıl sonunda çalışmanın sonuçlarını heyecanla biz de bekliyoruz. Bu sadece 1 yıllık bir çalışma olacak. Soruya dayanaklı cevap verebilmek için daha uzun yıllar çocuklar izlenip bilimsel yöntemlerle çıkacak bulgular üzerinden cevap vermek daha doğru olur.

BBOM Antalya: Sırf, çocuğumuz mezun olunca yeni sisteme girdiğinde bocalar diye BBOM okulunu seçmeme fikri sizin için ne ifade ediyor?

Gonca Fide: Ben bu soruda ebeveyni merak ediyorum. Kişisel tecrübeme göre çocuklar her ortama adapte olabilme kapasitesine sahip. Çünkü içlerinde öğrenme dürtüsü var, topluluğa dahil olma ihtiyaçları var. Bu nedenle BBOM okulu da olsa başka bi okul da olsa adapte olacaktır. Ebeveyni BBOM fikrinden uzaklaştıran nedir onu merak ediyorum. Çocuğun birey gibi karşılandığı, farklı çatışma çözümü yaklaşımlarının olduğu, çocuğun ekolojik duyarlılıkla yetişebileceği, meclis uygulaması ile okulun parçası hissettiği, sorunların parçası olduğunu bilerek yetiştiği için çözüm üretme sorumluluğunu da edindiği, kendini tanıma duygu dağarcığına sahip olma (çok önemli olduğunu düşünüyorum), ihtiyaçlarını bilme ve onları karşılamak için sorumluluk alıp harekete geçme, merak etme güdüsüyle bezendiği bir çocukluk yaşayabileceği bir okuldan ebeveyni alıkoyan nedir?

Çocukluk o kadar kıymetli bir dönem ki… Oyun oynamanın, hayal etmenin, tükenmeyen umut enerjisiyle öğrenme aşkının capcanlı olduğu, bolca hata yapıp doğrusunu öğrendiği müthiş bir süreç… Bunu yaşayabilmek 10 yaşına kadar harika olmaz mı?

Akademik bilgiye ihtiyaç duyduğumuzda hepimiz erişmedik mi? Üniversiteye gitmek istiyorsak testlere çalışıp girmedik mi? Kendimizi tanımadan yaptık bunu. Üniversiteyi okurken bu bölümü gerçekten istemiş miydim diye sorgulamadık mı? Mezun olduktan sonra hayattan ne istiyorum diye sormadık mı? Kendimizi ne kadar tanıyorduk?

Bir çocuk dünyaya kendi renklerini sunmaya geliyor diye inanıyorum. O doğduğu anda renklerini içsel olarak biliyor. Yetiştiği, sosyalleştiği ortamlarda bu renklerini sergilemesine ya izin verilip destekleniyor ya da utandırılıp, ayıplanıp, yasaklanıp açacak dalları budanıyor. Ben BBOM okulunun birincisini denediğini düşünüyorum. Niyeti bu. Niyetinin yarısını bile gerçekleştirse çocuğun bireysel tarihine çok büyük bir katkı sunmuş oluyor.

Son olarak şunu eklemek istiyorum. Ebeveyn olarak kendi bakış açım şöyle; kızım için çocukluğunu yaşayabileceği, bol bol oyun oynayabileceği, kendi sorumluluklarının farkında, kendisini tanıma yolunda ilerlemesine izin veren bir okul istedim. Ve şunun farkındayım. Travma hayatın bir parçası. Travmadan kaçmak yerine travma yaşandığında oradan çıkacak alet çantası olsun istiyorum. Ebeveyn olarak bana ihtiyaç duyduğu anlarda yanında olmak, kendi çıkış stratejilerini geliştirirken “isterse” ona destek olmak istiyorum.  Okul travmasını Meraklı Kediyi kurarak 4 yıl ötelediğimi de düşünürdüm. İlk üç ayda büyük bir travma yaşamadığını söyleyebilirim. Zorluklar yaşıyoruz evet. Zorluklarla başa da çıkıyoruz. İstemediğimiz bir şey yaşadığımızda bunun olumlu yönlerini görme konusunda ben de ona elimden geldiğince destek oluyorum. Mutlu huzurlu olduğumuz anların farkında yaşamak da bir o kadar önemli benim için. Çember uygulamasının hayatımıza hediyesi birbirimize bugün günün nasıl geçti sorusunun cevabının zenginliği, çeşitliliği ve hakikiliği diyebilirim. Sadece iyi-kötü cevabı yerine o gün yaşananların kızımdaki etkisiyle günün hikayesini almak birbirimizi tanımamıza ve sevgiyle bağlanmamıza hizmet ediyor.

Demokratik, ekolojik, alternatif eğitim “denemeleri”nin bile çocuk üzerinde çok olumlu izler bırakacağını biliyorum.

Umarım BBOM Antalya okulu en kısa sürede açılıp başka bir eğitimin mümkün olduğunu gösterir.

Yolunuz açık, okul bahçeniz cıvıl cıvıl çocuk kahkahası ile dolsun.

Kaybolan çocukluğun telafisi olmaz!

Öğrenme MERAKla başlar 🙂

Sevgiler,

Gonca Fide, BBOM Meraklı Kedi Kurucu Genel Koordinatör, YK

 

BBOM Antalya Ekibi Adına Soruları Hazırlayan:

Deniz Özel Erkan, BBOM Antalya, YK